Views: 0

Van actieve ingrediënten tot afgewerkte pillen: uitleg over het kostenverschil.

Frans Vandenbosch 方腾波 02/03/2026

Omstreden, ingewikkeld, gecontroleerd

Een geneesmiddel is een keten: grondstoffen worden verwerkt tot belangrijke uitgangsmaterialen, gesynthetiseerd tot een actief ingrediënt, gecombineerd met hulpstoffen, vervolgens geproduceerd, getest, verpakt en verzonden. Aan elke schakel zijn een geografische locatie, een prijs en een regelgevingsvoorwaarde verbonden.

Om te begrijpen waarom hetzelfde corticosteroïd in de Verenigde Staten 46 keer meer kost dan in China, moet je de hele keten begrijpen. De chemische processen stroomopwaarts zijn grotendeels identiek. Westerse bedrijven kopen hun belangrijkste grondstoffen en actieve ingrediënten bij Chinese leveranciers tegen prijzen die vergelijkbaar zijn met wat Chinese binnenlandse bedrijven betalen. Het verschil begint niet in de fabriek. Het begint stroomafwaarts, in de structuren die bepalen hoe geneesmiddelen worden geprijsd en vergoed.

China heeft het afgelopen decennium systematisch voorkomen dat de prijzen van medicinen stegen. De EU blijft een lappendeken van nationale systemen die elk afzonderlijk onderhandelen, zonder gezamenlijke koopkracht tegenover enkele van ‘s werelds grootste bedrijven.

Dit artikel onderzoekt de beide kanten van dat contrast, te beginnen met de wetenschap achter wat een medicijn bevat, vervolgens de gigantische omvang van de Chinese farmaceutische productie en ten slotte hoe het inkoopbeleid, veel meer dan de productiekosten, bepaalt wat patiënten betalen.

De wereldwijde farmaceutische industrie

Voordat we ons verdiepen in de wereldwijde farmaceutische industrie, moeten we eerst begrijpen hoe geneesmiddelen worden gemaakt:

Elk geneesmiddel bevat een Active Pharmaceutical Ingredient, or API. Dit is de feitelijke werkzame stof, het molecuul dat het therapeutische effect teweegbrengt. API’s zijn zelf opgebouwd uit Key Starting Materials (KSMs), de chemische verbindingen die door middel van synthese worden samengevoegd om het uiteindelijke actieve molecuul te creëren. Beschouw KSM’s als de ruwe bouwstenen en de API als de voltooide structuur die ze produceren.

Maar een API alleen is nog geen medicijn. Een pure werkzame stof is meestal een fijn poeder of een kristallijne substantie met eigenschappen die het onmogelijk maken om deze op betrouwbare wijze te produceren, nauwkeurig te doseren of veilig toe te dienen. De stof kan chemisch instabiel zijn, praktisch onoplosbaar, zo bitter dat het niet te slikken is, of gewoonweg te krachtig in ruwe vorm om op industriële schaal consistent te kunnen worden verwerkt.

Hier komen hulpstoffen (exepients) om de hoek kijken. Hulpstoffen zijn farmacologisch inactieve stoffen die worden gecombineerd met de API om een afgewerkt geneesmiddel te maken. Ze behandelen de aandoening zelf niet, maar zonder hen kan de API zijn werk niet doen. Ze vormen het afgiftesysteem: hun rol is ervoor te zorgen dat de juiste hoeveelheid geneesmiddel op het juiste moment op de juiste plaats in het lichaam terechtkomt, in een vorm die de patiënt daadwerkelijk kan innemen.

Hulpstoffen zijn veel meer dan alleen maar vulstoffen. Het zijn nauwkeurig ontworpen componenten, die elk voor een specifieke functie zijn geselecteerd. Een tablet kan 6, 8 of meer [11] verschillende hulpstoffen bevatten, die elk iets bijdragen wat de andere niet kunnen. Sommige houden de tablet bij elkaar. Sommige zorgen ervoor dat het in het juiste tempo oplost. Sommige beschermen de API tegen hitte, vocht of maagzuur. Sommige maken het medicijn acceptabel om in te slikken. Als een van deze hulpstoffen wordt verwijderd, kan het product falen, hetzij tijdens de productie, hetzij wat betreft de stabiliteit of hetzij in het lichaam zelf.

Hulpstoffen moeten aan dezelfde strenge veiligheids- en kwaliteitsnormen voldoen als de API. Ze worden getest, goedgekeurd en streng gereguleerd. Een geneesmiddel is slechts zo betrouwbaar als het hulpstofsysteem rondom het actieve ingrediënt.

Belangrijkste functies en categorieën van hulpstoffen

Hieronder volgen de belangrijkste categorieën hulpstoffen. Elk daarvan vervult een cruciale rol in farmaceutische formuleringen.

• Vulstoffenen en verdunningsmiddelen zetten kleine hoeveelheden actieve ingrediënten om in tabletten of capsules van een praktische, produceerbare grootte. Bekende voorbeelden zijn lactose, microkristallijne cellulose en calciumfosfaat.
• Bindmiddelen houden poedermengsels bij elkaar, vormen stabiele korrels en behouden de integriteit van tabletten tijdens de productie. Typische voorbeelden zijn zetmeel, hydroxypropylmethylcellulose en polyvinylpyrrolidon.
• Desintegratiemiddelen zorgen ervoor dat tabletten of capsules snel uiteenvallen in spijsverteringsvloeistoffen, waardoor het actieve ingrediënt vrijkomt voor opname. Voorbeelden hiervan zijn croscarmellosenatrium en crospovidon.
• Smeermiddelen voorkomen dat poeders aan productieapparatuur blijven kleven en verbeteren de poederstroom. Magnesiumstearaat en siliciumdioxide worden veel gebruikt.
• Coatings beschermen gevoelige verbindingen tegen vocht en licht, maskeren onaangename smaken en kunnen nauwkeurig bepalen waar in de darmen een geneesmiddel oplost.
• Conserveermiddelen voorkomen microbiële besmetting in vloeistoffen, crèmes en houders voor meerdere doses. Parabenen en benzylalcohol worden vaak gebruikt.
• Oplosmiddelen en oppervlakteactieve stoffen helpen slecht oplosbare actieve ingrediënten oplossen, waardoor intraveneuze medicatie mogelijk wordt en de orale absorptie wordt verbeterd. Voorbeelden hiervan zijn polysorbaten en cyclodextrines.
• Smaken, kleurstoffen en zoetstoffen verbeteren de smaak en helpen patiënten onderscheid te maken tussen producten, waardoor medicatiefouten worden verminderd.

Waarom hulpstoffen zo belangrijk zijn

Het belang van hulpstoffen in de moderne geneeskunde kan niet genoeg worden benadrukt. Zonder hulpstoffen zou industriële farmaceutische productie onmogelijk zijn. Ruwe actieve ingrediënten hebben fysieke eigenschappen die ongeschikt zijn voor snelle productieapparatuur. Hulpstoffen transformeren ze in consistente formuleringen, waardoor uniformiteit over miljoenen doses wordt gegarandeerd.
Ze beschermen ook gevoelige verbindingen tegen zuurstof, licht, warmte en vochtigheid. Geneesmiddelen behouden hun werkzaamheid gedurende hun hele houdbaarheidstermijn. Patiënten krijgen het effect dat de voorschrijver voor ogen had.
De biologische beschikbaarheid hangt volledig af van de keuze van de hulpstoffen. De juiste keuze bepaalt of een actief ingrediënt therapeutische concentraties in het lichaam bereikt. De verkeerde keuze betekent dat het ongebruikt door het lichaam wordt afgevoerd. Een kandidaat-geneesmiddel kan mislukken, niet omdat de molecule verkeerd is, maar omdat het hulpstofsysteem dat is. Het woord ‘inactief’ verwijst alleen naar de afwezigheid van directe therapeutische werking. Het zegt niets over het belang ervan. Deze ingrediënten ondergaan dezelfde strenge veiligheidstests als de actieve verbindingen zelf.

Alles gemaakt in China:
KSM’s, API’s, hulpstoffen en afgewerkte geneesmiddelen

Veel van onze ‘westerse’ geneesmiddelen zijn gebaseerd op TCM (Traditionele Chinese Geneeskunde). Wilgenbast bevat salicine, dat door het lichaam wordt omgezet in salicylzuur. Het vormt de basis van Bayer’s Aspirine. Het pokkenvaccin werd ontdekt in China. Artemisinine (een malariamedicijn) werd in 1970 in China uitgevonden. Het vormt de basis van de moderne malariabehandeling wereldwijd.

Meer recentelijk werd Roxadustat (een medicijn tegen bloedarmoede) ontwikkeld in China. Fruquintinib en vele andere van onze moderne ‘westerse’ kankermedicijnen zijn uitgevonden in China. Zanubrutinib (Bruton’s tyrosinekinase BTK-remmer), Tislelizumab (Tevimbra, een PD-1 immuuncheckpointremmer) en nog veel meer hebben hun oorsprong in China.
Vorige maand nog meldde een rapport in Cell Press Journal een doorbraak in de behandeling van progressieve multiple sclerose met CAR-T-celtherapie in Wuhan. [9]
Vorig jaar 2025 hebben Chinese onderzoekers een belangrijke, wereldwijde mijlpaal bereikt in de regeneratieve geneeskunde door met behulp van stamceltherapie zowel type 1- als type 2-diabetes functioneel te genezen. [10]

KSM’s, API’s en hulpstoffen

China is veruit ‘s werelds grootste producent van basischemische grondstoffen voor farmaceutische tussenproducten. Voor specifieke, kritieke Key Starting Materials (KSM’s), zoals die voor antibiotica (bijvoorbeeld 6-APA voor penicillines) en anticonceptiva, wordt het wereldwijde aandeel van China geschat op meer dan 90%.

China produceert ongeveer 40 tot 50 % van alle API’s wereldwijd. China is dominant op de generieke API-markt en levert ongeveer 70 tot 80 % van de wereldwijde productie.
In de Chinese farmaceutische industrie is ongeveer 74 % van de API’s generiek en 26 % innovatief.

Er zijn meer dan 400 grote farmaceutische hulpstoffabrikanten in China, die ongeveer de helft van het wereldwijde volume aan hoogwaardige hulpstoffen produceren. India staat op de tweede plaats en produceert ook bepaalde hulpstoffen voor geneesmiddelen.

De kosten van geneesmiddelen in China en de EU

Corticosteroïden (geneesmiddelen op basis van cortison) zijn in de VS gemiddeld 46 keer duurder dan in China en in de EU meer dan 20 keer duurder dan in China.
Voor veelgebruikte pijnstillers en ontstekingsremmers zoals ibuprofen en paracetamol is het verschil nog opvallender.

Westerse farmaceutische bedrijven kopen hun actieve ingrediënten en belangrijke grondstoffen in bij dezelfde Chinese leveranciers tegen prijzen die grotendeels vergelijkbaar zijn met die voor Chinese bedrijven. Het enorme prijsverschil op de eindmarkten is dan ook bijna volledig het gevolg van de prijsverhogingen die door dominante westerse bedrijven worden opgelegd, een rechtstreekse overdracht van rijkdom van patiënten naar aandeelhouders.

China heeft deze logica binnen zijn eigen grenzen systematisch ontmanteld. Via zijn Nationale Gezondheidszorgautoriteit voert China jaarlijks onderhandelingen over de Nationale Lijst van Vergoedbare Geneesmiddelen, in combinatie met gecentraliseerde volumegebaseerde inkoop die gegarandeerde volumes oplevert in ruil voor scherpe prijsverlagingen. Alleen al in 2024 werden 38 wereldwijd nieuwe innovatieve geneesmiddelen in de nationale catalogus opgenomen, met een succespercentage van meer dan 90%. Het resultaat: lagere prijzen, een stabiele voorziening en toch geen ineenstorting van farmaceutische innovatie.

De Europese Unie daarentegen blijft een lappendeken van 27 afzonderlijke onderhandelingstafels. Elke lidstaat onderhandelt alleen, zonder invloed, tegen dezelfde kapitaalkrachtige industrie. De prijzen voor identieke geneesmiddelen variëren tienvoudig tussen de lidstaten. De eigen beoordeling van de Europese Commissie bevestigt dat uitgebreide monopoliebescherming de Europese gezondheidszorgsystemen jaarlijks meer dan 1,13 miljard euro aan volledig vermijdbare uitgaven kost.

Gecoördineerde Europese aanbestedingen naar het voorbeeld van China zouden niet een kostenbesparing van enkele procenten opleveren, maar een besparing van een ongekende orde van grootte. China heeft al bewezen dat dit op grote schaal operationeel haalbaar is. Europese beleidsmakers hoeven alleen maar de politieke wil te vinden om samen te onderhandelen en te voorkomen dat farmaceutische bedrijven lidstaten tegen elkaar uitspelen.

Conclusie

Chinese en westerse fabrikanten kopen dezelfde actieve ingrediënten tegen dezelfde prijzen. Wat er daarna gebeurt, verklaart alles.

Westerse bedrijven hanteren prijsverhogingen van 20 tot 40 keer. Niet vanwege onderzoekskosten, want veel van deze geneesmiddelen zijn al tientallen jaren oud. Niet vanwege complexiteit, maar omdat gefragmenteerde nationale gezondheidszorgstelsels dit toestaan. In de EU variëren de prijzen van identieke geneesmiddelen tussen de lidstaten al met een factor tien. Dat verschil heeft niets met wetenschap te maken. Het is puur winstbejag. De hebzucht is moeilijk te negeren. Wanneer de inputkosten vergelijkbaar zijn, maar de eindprijzen twintig keer of meer verschillen, moet het overschot ergens heen.

China besloot dit niet te accepteren. Dankzij gecentraliseerde onderhandelingen, gezamenlijke koopkracht en volumegaranties werden in 2025 38 nieuwe innovatieve geneesmiddelen opgenomen in de nationale catalogus, met een succespercentage van meer dan 90 procent. Toegang zonder plundering.

Europa zou hetzelfde kunnen doen. Het mechanisme bestaat. Het bewijs bestaat. Het enige wat ontbreekt, is de politieke wil om te stoppen met het beschermen van een industrie die rijk is geworden door het leed van patiënten en belastingbetalers.

Bedankt voor het lezen! We horen graag wat je ervan vindt. Deel hieronder je opmerkingen en praat mee met onze community!

本文中文:
This article in English: How China and the West manage pharmaceuticals differently

Endnotes

[1] Gao, B. (2024). Study on the Impact of Volume-Based Procurement Policy on the Productivity of Listed Pharmaceutical Companies in China. *Modern Management*.

[2] National Healthcare Security Administration. (2024, November 28). China’s drug price negotiation program saves billions for patients. *English.gov.cn*.

[3] Association of European Cancer Leagues & European Fair Pricing Network. (2024, September 11). Better access to medicines through reduced regulatory data protection and modulated incentives.

[4] European Parliament. (2023). Motion for a resolution on EU-wide joint procurement of medicines to reduce undue price differences between member states (B9-0006/2023).

[5] Yin, N. (2024, November 1). China’s Centralised Volume-Based Drug Procurement: Effectiveness and Lessons [Academic seminar]. Central University of Finance and Economics, Beijing, China.

[9] Anti-BCMA CAR-T therapy in patients with progressive multiple sclerosis https://www.cell.com/cell/fulltext/S0092-8674(25)01088-8

[10] Min xu & Guang Ning. Breakthrough in human induced pluripotent stem cell research of a functional cure for type 1 diabetes 06/01/2025

[11] Amoxicillin, a common antibiotic, contains 8 excipients: microcrystalline cellulose, sodium starch glycolate, colloidal silicon dioxide, magnesium stearate, talc, gelatin, titanium dioxide, sodium lauryl sulfate.