Views: 45

De enorme culturele verschillen tussen China en het Westen maken de discussie over de technologieconcurrentie zinloos.

Peter Peverelli • 15 juli 2025

Cultuur

Wat de meeste westerlingen niet begrijpen is dat de relatie tussen abstract academisch inzicht en praktische toepassingen per cultuur verschilt. Om de oorsprong en betekenis van de discussies over wie op welk gebied voorop staat, goed te kunnen begrijpen, moeten eerst de culturele en sociale verschillen tussen China en het Westerse blok duidelijk worden gemaakt. Gelukkig kan ik verwijzen naar eerdere artikelen op Chinasquare.

Particularisme

Wat de culturele dimensie van het universalisme en het individualisme betreft, bevindt China zich ver op het specificistische einde. Toegepast op het onderwerp van dit artikel verklaart dit waarom nieuwe technologie in China veel sneller in de praktijk wordt gebracht, terwijl wij de theorie liever eerst diepgaand uitwerken. Universalisten willen eerst precies weten hoe de zaken ervoor staan; nadruk op theoretisch inzicht. Vervolgens wordt de theorie volgens vaste protocollen zorgvuldig in de praktijk getoetst. Pas aan het einde van die cyclus wordt er gewerkt aan concrete praktische toepassingen voor het grote publiek. Ook de specificistische Chinezen beginnen met onderzoek, maar zodra er enig inzicht lijkt te ontstaan, krijgen ze meteen ideeën over mogelijke toepassingen. Als u ideeën heeft, waarom probeert u ze dan niet meteen uit? Voordat je ze weer vergeet?

Publicaties

Westerse universalisten meten de vooruitgang op academisch gebied voornamelijk aan de hand van het aantal artikelen in toonaangevende tijdschriften. Er zijn al lijsten samengesteld van tijdschriften met een hoge impactfactor (IF). Ik heb tot nu toe geen harde statistieken gezien, maar degenen die beweren dat de VS nog steeds voorop lopen op gebieden als AI en kwantumtechnologie vertrouwen op een groter aantal publicaties met een hoge IF. De artikelen over deze gebieden die tot nu toe op Chinasquare zijn verschenen, rapporteren vooral over de vooruitgang in praktische toepassingen. Ze gaan dus niet over kwantumfysica, maar over kwantumcomputers, kwantumcommunicatie, kwantumradar, etc.

Theorie vanuit de praktijk

Terwijl ze al deze praktische toepassingen bedenken en ontwikkelen, verzamelen Chinese specialisten voortdurend nieuwe theoretische inzichten op het betreffende vakgebied. Zo nu en dan gaan ze zitten om al deze ongeorganiseerde stukjes nieuw inzicht te ontwikkelen tot een geheel van breder en dieper theoretisch inzicht. Zo nu en dan is dat genoeg om te verwerken in een wetenschappelijk artikel. In China komt de theorie voort uit de praktijk.

Voordeel voor het grote publiek

Het zijn vooral gewone burgers die van deze gang van zaken profiteren. Zo kunnen Chinezen bij een Xiaomi-filiaal een groot aantal praktische apparaten kopen voor gebruik in en om het huis waarin AI is verwerkt. Deze apparaten vertonen niet alleen intelligent gedrag, maar kunnen vaak ook communiceren met hun gebruiker en met elkaar.

Communitarisme

Een ander verschil is dat westerse onderzoekers hun individuele bevindingen willen beschermen tegen diefstal door collega’s. Patenten zijn voor hen een persoonlijk succes. Dit geldt ook als het intellectuele eigendom van een uitvinding toebehoort aan de universiteit of andere instelling waar de onderzoeker werkt. Het Chinese systeem van het aanvragen, verlenen en gebruiken van octrooirechten is hetzelfde als het onze. De interpretatie en implementatie wordt echter sterk beïnvloed door een andere culturele dimensie: individualistisch – communitarisch. De sterk communitaristische Chinezen zijn veel eerder geneigd nieuwe inzichten met collega’s te delen dan individualistische westerlingen. Dit geldt nog sterker voor leeftijdsgenoten van dezelfde universiteit etc., die vaak voortdurend met elkaar verbonden zijn via sociale netwerken.

Diffuus

De derde culturele dimensie is specifiek – diffuus. Westerlingen identificeren zich doorgaans met een specifieke context. Je huidige onderzoeksteam bij het instituut waar je momenteel onderzoek doet, is zo’n context. Andere onderzoekers die elders werkzaam zijn, zijn vooral concurrenten. Chinese sociale netwerken zijn diffuus. Ze zijn breder en dieper. Een AI-onderzoeker van Tsinghua University voelt zich verbonden met een collega van een universiteit in Shanghai. De kans is groot dat ze elkaar persoonlijk kennen. Dit geldt ook voor de leiders van de betreffende faculteiten.

Socialisme

Deze culturele verschillen hebben ook invloed op de manier waarop de verschillende overheden opereren. In eerdere artikelen over het Chinese socialisme heb ik al uitgelegd dat de Chinese term ‘socialisme met Chinese kenmerken’ in feite hetzelfde is als ‘socialisme ingebed in de Chinese cultuur’. Dit betekent dat het Chinese socialisme ook specificistisch, gemeenschappelijk en diffuus is. En zo gaat het maar door: we kunnen concluderen dat de enorme vooruitgang van China de afgelopen jaren te danken is aan de goede aansluiting tussen Chinese culturele waarden en het socialisme. Het socialisme werd geboren als een westerse ideologie, maar lijkt zeer goed te gedijen in de Chinese culturele context. Een belangrijk kenmerk van het socialisme is de zichtbare hand van de regering als pleitbezorger van het hele volk. Toegepast op het onderwerp van dit artikel zien we dat de betreffende overheden een belangrijke rol spelen bij het samenbrengen van onderzoeksteams in verschillende delen van China die onderzoek doen op hetzelfde terrein. Dat geldt voor al het wetenschappelijk onderzoek, maar vooral voor strategisch belangrijke terreinen als AI en kwantumfysica is China feitelijk één groot onderzoeksteam. Dit is de motor van hun enorme innovatiedrang.

Triviaal

Nu we dit duidelijk hebben gemaakt, kunnen we terugkeren naar de vraag wie voorop loopt in bijvoorbeeld de kwantumtechnologie. Ik baseer mijn antwoord echter niet primair op het bovenstaande. Naar mijn mening heeft deze vraag geen enkele waarde. Het is niet mogelijk om te bepalen wie op een bepaald moment voorop loopt op een bepaald gebied, omdat onderzoekers hun bevindingen niet dagelijks rapporteren. Het antwoord wordt daarom bepaald op basis van mediapublicaties. De media zijn doorgaans bevooroordeeld. Redacteuren van westerse kranten aarzelen om positieve berichten over China te publiceren. Ze rapporteren er simpelweg niet over. Het publiek bij mijn lezingen is doorgaans niet blij met het idee dat China op technisch gebied voorop loopt. Dan krijg je met een zuur gezicht commentaar dat de VS voorop lopen. Het is juister om te zeggen dat het Chinese onderzoek op de meeste academische en technologische gebieden van wereldniveau is. Dat betekent automatisch dat er zo nu en dan een Chinees onderzoeksteam voorop loopt, om dan snel weer achterop te raken. Dat is de enige echte realiteit. Als we ons richten op concrete toepassingen, loopt China vaker voorop, omdat Chinese onderzoekers zo praktijkgericht zijn. Dan kun je concluderen dat Chinese burgers meer en sneller profiteren van technologische innovaties dan wij in onze wereld. Toch is dat ook niet helemaal waar. Westerse burgers profiteren ook van Chinese innovaties; getuige alle elektronische gadgets met het opschrift: made in China. In plaats van zoveel energie te steken in het proberen China voor te blijven, zouden we er beter aan doen openlijk samen te werken met Chinese onderzoekers en zo de hele mensheid vooruit te helpen. Hopelijk gaan we dat nog een keer meemaken.

Bron: eigen onderzoek van de auteur

Bedankt voor het lezen! Wij horen graag wat u ervan vindt. Deel uw opmerkingen hieronder en neem deel aan het gesprek met onze community!

Dit artikel is voor het eerst gepubliceerd op Chinasquare op 04.07.2025
Dit artikel in het Engels: Loopt China voor? Een futiele discussie.