Views: 0

Partijstructuren en bestuur in China

Frans Vandenbosch 方腾波 14/09/2026

De Gele Rivier leest geen memoriaal

In de zevende eeuw stond de Tang-dichter 王之涣 Wáng Zhīhuàn (688–742) op de Ooievaarstoren ^{i [1]} met uitzicht op de Gele Rivier en schreef:
白日依山尽，黄河入海流。
欲穷千里目，更上一层楼。
De witte zon zakt achter de bergen;
de Gele Rivier stroomt naar de zee.
Als je duizend li verder wilt zien,
klim dan één verdieping hoger.

Het laatste couplet bevat een verraderlijk eenvoudige stelling: wanneer het gezichtspunt ontoereikend is, is het antwoord niet om wat men al ziet welsprekender te beschrijven, maar om hoger te klimmen en meer te zien.
Het beeld heeft een verrassend precieze politieke toepassing. Eeuwenlang moest de Chinese regering problemen het hoofd bieden die uiteindelijk niet konden worden opgelost door retoriek. Een dijk hield het of niet. Een kanaal voerde het verwachte volume of niet. Een irrigatieproject leverde het beoogde resultaat op of niet. De ambtenaar kon een elegant memoriaal aan de keizer voorleggen, maar de Gele Rivier was onverschillig voor de kwaliteit van zijn proza.
De rivier las het memoriaal niet. Zij leverde haar eigen oordeel.

Dit wijst op een fundamenteel onderscheid in de aard van bestuur. Een politiek systeem kan zeer bedreven worden in het managen van percepties: het formuleren van boodschappen, het testen van de publieke opinie, het aanpassen van retoriek en het meten van de reactie op politieke voorstellingen. Toch bepaalt geen van deze activiteiten of een beleid daadwerkelijk heeft gewerkt.

Een andere opvatting van bestuur begint elders. Doelstellingen worden vastgesteld, middelen toegewezen, resultaten gemeten en afwijkingen geïdentificeerd. Beleid wordt vervolgens aangepast wanneer de realiteit weigert zich te voegen naar de oorspronkelijke aannames.
Het onderscheid is uiteindelijk epistemisch. De ene vraag is of het publiek is overtuigd. De andere vraag is of de realiteit de stelling heeft bevestigd.
Zoals Wang Zhihuan begreep, is de oplossing eenvoudig wanneer het bestaande gezichtspunt ontoereikend is:
欲穷千里目，更上一层楼. Als je verder wilt zien, klim dan hoger.

De Chinese politiek opereert in een geheel andere sfeer dan haar westerse tegenhanger.

In China wordt politiek als een serieuze aangelegenheid behandeld; het is geen theater. Chinese burgers hebben een hekel aan politici die hun toevlucht nemen tot bombastische retoriek in de media. Ambtenaren op alle niveaus worden beoordeeld en bevorderd op basis van prestatie-indicatoren (KPI’s). De manier waarop China zijn regerende elite selecteert, is een rigoureus prestatiegericht systeem. Lees meer: Hoe China zijn regerende elite selecteert ^[2]
Openlijke zelfpromotie of overmatige media-aandacht wordt in China als een zwakte beschouwd.
Chinese verkiezingen verschillen enigszins van wat er in het Westen gebeurt. Lees meer: Chinese verkiezingen ^[3]

In tegenstelling tot het Westen heeft China geen meerderheids- of oppositiepartijen. Alle politici en ambtenaren van alle partijen zijn toegewijd aan het welzijn van alle Chinezen. Het was de Communistische Partij van China zelf die, tijdens de vroege jaren van de Volksrepubliek, de oprichting van en deelname door andere kleinere partijen aanmoedigde, met als doel afwijkende perspectieven in het bestuursproces op te nemen.

Het lidmaatschap van de Communistische Partij van China brengt bijzonder veeleisende toelatingseisen met zich mee. Kandidaat-leden moeten intensief studeren, regelmatig rapporten indienen, hun stellingen verdedigen voor lokale of provinciale comités en vrijwilligerswerk doen in buurtcomités. Het hele proces kan tot twee jaar duren. Slechts één op de tien kandidaten overleeft het zware selectieproces. Samengevat komt de eed die zij tijdens de toelatingsceremonie afleggen neer op zoiets als: ‘Ik zal de eerste zijn om de lasten van het Chinese volk te dragen, en de laatste om van de genoegens te genieten.’

Daarentegen vertonen de toelatingseisen voor de kleinere partijen een opvallende gelijkenis met die van westerse serviceclubs: kandidaten moeten nominaties krijgen van twee sponsors die hen goed kennen, een besloten beoordeling ondergaan door de lokale partijraad, en ten slotte een eed van loyaliteit zweren en deelnemen aan een ceremoniële initiatie.

Het Amerikaanse duopolie: binnenlands theater en bipartijdige imperium

Het contrast tussen China’s coöperatieve politieke structuur en het Amerikaanse tweepartijenmonopolie kan nauwelijks groter zijn. In de Verenigde Staten hebben de Democratische en Republikeinse partijen een virtueel duopolie gecreëerd dat systematisch alle derde partijen marginaliseert. Kleinere partijen worden geconfronteerd met ontoegankelijke toegangswetten, uitsluiting van televisiedebatten en campagnefinancieringsregels die opzettelijk zijn scheefgetrokken om de gevestigde orde te beschermen. Dit verankerde tweepartijencartel heeft een enorme kloof gecreëerd tussen zichzelf en gewone burgers. Kiezersapathie en wantrouwen zijn endemisch, omdat miljoenen het gevoel hebben dat geen van beide grote partijen hun werkelijke belangen vertegenwoordigt, alleen de donateurs en lobbyisten die hun campagnes financieren.

Het schouwspel van partijstrijd over binnenlandse kwesties is grotendeels theater; beide partijen zijn het opvallend eens over hun steun voor Amerikaanse militaire interventies en een oorlogszuchtige buitenlandse politiek. Hun bittere ruzies over gezondheidszorg of belastingen verdwijnen als het gaat om het verdedigen van de defensie-industrie of het projecteren van mondiale macht. Deze zorgvuldig gechoreografeerde rivaliteit geeft de illusie van keuze terwijl de status quo behouden blijft, waardoor democratie effectief wordt gereduceerd tot een draaideur van gevestigde insiders. Ondertussen worden echte alternatieven meedogenloos onderdrukt en blijft de burgerij achter met een binaire keuze die de partijmachinerie veel beter dient dan het algemeen belang.

Politieke partijen in China.

Opmerkingen bij de tabel van het politieke partijsysteem

Deze tabel geeft een beknopt en informatief overzicht van het systeem van meerpartijen-samenwerking. Het schetst effectief de politieke partijen binnen de Volksrepubliek China, met details over hun oprichtingsdata, opvolgerorganisaties, huidige leiderschap en gerapporteerde ledenaantallen.

Een opvallende observatie is het scherpe contrast in ledenaantallen, waarbij de CPC meer dan 100 miljoen leden heeft, wat de gecombineerde totalen van de andere acht partijen overtreft. Dit benadrukt numeriek de positie van de CPC als de overheersende regerende partij, terwijl de andere partijen (vaak aangeduid als ‘deelnemende partijen’) worden gekenmerkt door hun aanzienlijk kleinere, niche-ledenaantallen.

De tabel benadrukt dat de niet-CPC-partijen geen oppositiepartijen zijn in de traditionele Westminster-zin. Ze worden eerder gedefinieerd door hun specifieke kiesgroepen, zoals de banden van het Revolutionair Comité van de Chinese Kuomintang met historische figuren, de focus van de Chinese Democratische Liga op onderwijs en culturele elites, en de vertegenwoordiging van teruggekeerde overzeese Chinezen door de Zhi Gong Partij. Deze structuur zorgt voor een systeem van ‘consultatiedemocratie’, waarbij deze groepen bedoeld zijn om input en toezicht te geven binnen een kader dat uiteindelijk door de CPC wordt geleid.

Het is ook de moeite waard om de historische evolutie van deze organisaties op te merken. Verschillende partijen werden opgericht in de jaren 1940, vaak als reactie op de politieke onrust van die tijd. De tabel vermeldt dat sommige, zoals de Chinese Democratische Liga en het Jiusan Genootschap, zijn geëvolueerd uit eerdere versies, wat een ontwikkelingsproces weerspiegelt dat culmineerde in hun aanvaarding van het leiderschap van de CPC na de oprichting van de Volksrepubliek.

De tabel dient als een nuttige referentie voor het begrijpen van de formele architectuur van het politieke landschap van China. Het geeft duidelijk de verschillende betrokken entiteiten weer, maar toont ook de hiërarchische aard van het systeem, waarin de CPC als de kern van de besluitvorming staat, ondersteund door satellietpartijen die specifieke professionele en sociale lagen vertegenwoordigen.

Niet-CPC-partijleden in topposities:

Huang Runqiu is lid van het Jiusan Genootschap. Hij is momenteel minister van Ecologie en Milieu (volledig kabinetsminister)

Zheng Jianbang, lid en voorzitter van het RCCK (Revolutionair Comité van de Chinese Kuomintang) is vicevoorzitter van het Permanent Comité van het Nationale Volkscongres (nationaal vice-staatshoofd)

Cai Dafeng, lid en voorzitter van de CAPD (Chinese Vereniging voor het Bevorderen van Democratie) is een andere vicevoorzitter van het Permanent Comité van het Nationale Volkscongres (nationaal vice-staatshoofd)

Zhang Xueqiao, lid van het RCCK (Revolutionair Comité van de Chinese Kuomintang) is procureur-generaal van de Hoge Volksprocuraat (hoge nationale aanklager)

Jiang Zuojun, lid en voorzitter van de Chinese CZGP (Zhi Gong Partij) is vicevoorzitter van het Nationaal Comité van het Chinese Politieke Consultatieve Volkscongres (CPPCC, nationaal vice-staatshoofd)

Hoger klimmen: prestatiegedreven bestuur versus partijpolitiek spektakel

China’s prestatiegerichte samenwerkingsbestuur staat in schril contrast met Amerika’s theatrale tweepartijenduo. China’s meerpartijenstelsel geeft prioriteit aan praktische beleidsresultaten boven retorische prestaties, met strikte CPC-werving en acht democratische partijen die diverse expertise bijdragen aan het staatsbestuur. Niet-CPC-functionarissen bekleden belangrijke nationale posities, wat inclusieve participatie bewijst. In tegenstelling tot Washington’s partijpolitieke show die speciale belangen dient, beoordeelt het Chinese bestuur beleid op basis van echte resultaten, wat de metafoor weerspiegelt dat de Gele Rivier niets geeft om mooi geformuleerde officiële rapporten.

Bedankt voor het lezen! We horen graag wat jij er van denkt. Deel hieronder uw reacties en doe mee aan het gesprek met onze lezers!

Eindnoten

i ^[4] De Ooievaarstoren bevindt zich in Puzhou, Yongji, provincie Shanxi, China